Precedido de premios, animado por brétemas e bouzafría, estimulado pola polémica, métolle o dente a Limpeza de sangue, a peza de Rubén Ruibal. É verdade que ten moito xeito, é verdade que por veces é divertida e que pode deixar un pouso amargue se se lle busca. Incluso os arqueólogos poderán identificar nela centoepico trazos de vidal bolaño (igual de ben contados, mellor encaixados) e as inevitábeis referencias metateatrais de todo dramaturgo galego que se prece.
Ai si, que obra máis xenial sería… se estivésemos en 1987.

Poesía clásica. Novelas satíricas e protofascistas. Paisaxismo fermoso e extraordinario en vea. Compromisos. Literatura variada. Purreliña local. Medievalismos. O peor da patria. Teatro contemporáneo. Autobiografías. Nas últimas horas, afastado da conexión a internet, dediqueime á ventura de centrifugar tres ou catro títulos de literatura galega diarios.
Pero malia que batín con cousas realmente interesantes, proveitosas e pracenteiras, nada houbo comparábel a sacar máis de trinta baldes de auga da lavadora de Senalcume, completamente só e despois da medianoite: a lavadora botaba e cargaba e botaba auga a río, e eu baldeaba, esvaraba, corría, anicábame e tentaba atopar algo con que pechar a chave de paso. Dúas horas despois, completamente mollado e suorento, pousábame no sofá pra seguir lendo. A cotidianeidade é fantasticamente real.

Os dous homes apareceron de ningures, separados por unhas poucas iardas nunha estreita corredoira iluminada pola lúa. Durante un segundo permaneceron inmóbiles, con cadansúa variña apuntando ao peito do outro; logo, ao que se recoñeceron, gardaron as variñas por baixo das túnicas e botáronse a camiñar na mesma dirección.

Despois de dúas horas de facer cola na libraría do centro comercial de vilamarple, adquirín a miña edición adulta de harry potter e as reliquias mortais contra as 2 am. Naquela altura xa poucos quedabamos aló: os libreiros, algún garda de seguridade, e unha estraña mestura de borrachos, persoas de ollos cansos e lectores de todas as idades que, xa, devecidamente, lían nas esquinas agardando polo taxi ou mentres ían na escuridade camiñando cara ás súas casas de visillos e xardín.
Pouco a pouco, coa axuda do dicionario, vou debullando os novos segredos. Tamén en inglés me custa apagar a luz e durmir…

Do paso breve por aquelas terras apañei unhas cantas cousas, entre elas os últimos dous títulos publicados en español de Ralf König. En realidade é unha soa novela gráfica partida en dous volumes pra facer máis caixa, pero os dous ben cumpridos, no que é a máis longa e complexa das súas obras. E digo complexa poñéndome estupendo, porque creo que é o mellor que lle teño lido, e o que ten unha estrutura máis sólida: as historias mestúranse fascinantemente, e aínda que haxa un par de cadradas algo forzadas, a trama que mestura a alemaña contemporánea e a persia medieval rula bastante ben. Non hai demasiado sal groso, e si cada vez un humor máis refinado, máis certeiro.
En realidade toda esta historia sobre xenios piroludos e lámpadas máxicas é só un comaquén pra falar do islam, da intolerancia e do que pensa un cidadán branco de düsseldorf cando ve un turco de dous metros por dous metros (quen di düsseldorf di madrid ou vigo; que di turco di marroquí ou senegalés). Non sei se a idea que queda no pouso me gusta. Parece que só a maxia e o escravismo fan posíbel esas relacións, e que todo no fondo esvara cara á dominación e a ultraxe, chamémoslle burcas ou o que faga falla. Diría incluso que me parece un álbum tremendamente racista, malia as risas, malia a diversión. Estaría ben que eses que decidiron desertar empregasen o tempo nalgo interesante: molaría tanto ler este xenio en galego…

Despois de pasar un día intenso de traballar, de buscar aquí e acolá unha conexión, de reflexionar sobre dúas ou tres cousas que me aqueloutran, e despois de conxugar mil veces os pronomes dos emigrantes, vou cear á casa de Ian. A el o corpo vaille dando algúns avisiños pra levantar o pé no traballo, pero inda así chega da factoría e ponse a lavar coitelos, bullar allos, picar cogomelos e revoltar ovos dunha saborosa cea pra cinco. Despois, cando a piña con ron finalmente marcha da mesa e se crea un momento de calma, quedamos os dous a traballar na noite, un á par do outro, como antigo tempo.
El respira fondo, moi fondo, e fai xestións estrañas debruzado sobre un minúsculo computador. Eu, enfronte, leo devecidamente o libro que me acaba de regalar, con dúas partes: primeiro o fantástica conto da importancia da pementa na historia da humanidade; despois, anque se me pechan os ollos, comezo a pescuda metodolóxica sobre a estupidez no planeta, aínda máis divertida. Pero o reloxio do corpo dime que abonda, e marcho durmir deixándoo só.
Cando esperto, mentres agardo pola fenda da porta que a ducha quede libre, leo unhas páxinas máis deitado nun colchón no chao. Fóra abre o día, aparentemente con sol, sobre os chalés da urbanización. E penso: este é o sal, esta é a pementa.

Por motivos do guión fago o que non debo: ler 229 páxinas contrarreloxo en 4horas e 45 minutos. Trátase se ‘Benquerida catástrofe‘, de Teresa Moure. Viña agoniado con algunhas malas críticas aquí e acolá, e anque a narradora me dicía “non leas na cama”, e eu mesmo razonaba que ler na cama, de madrugada e contrarreloxo, non era o máis idóneo, deiteime nunha cama provisional, na casa de meus pais, cunha luz rácana e á escoita do dioivo contra as uralitas do patio, pra cubrir o trámite.
Pero, vaites, está xenial! Ten cinco ou seis momentos realmente extraordinarios, e nas fases da identificación paso rapidamente do perfecto estranxeiro á prosmeira escritora, e de aí ao mozote que quere pinar na profe, con apenas un áxil movemento de parágrafo. Novela de amor, claro, porque o amor é a nivea coa que untamos a pel de todos os días, atopo quizais na súa brevidade e na maior delicadeza da tese esa virtude do conciso que non vira en Herba moura. E esa narradora, tan adoito cargante e entremetida noutras novelas do SLG, é simplemente unha pastora brillante que se blinda e que nos leva non ao obvio, senón ao recanto oculto, ao detalle que pasara por alto na lectura contrarreloxo. E así vai chegando a amañecida e tamén a hora de deitarse nun plisplás e espertar nun tren camiño de humidtown.
Ás veces as noites son así.

Nunha breve escala en Ciudad-Ajo, teño só tempo de falar un pouco con Sefarad e con Itopo, deitarme e almorzar té e froitas antes de seguir viaxe. Na mesa de noite, non sei ben de que man, quedara un cómic francés: As malas xentes, de Étienne Davodeau. Xa lle lera hai uns anos Rural; pero o que daquela me parecera interesante e orixinal agora é un típico exercicio embíguico francés. Vale que está ben narrado, vale que debuxa correctamente, pero o periplo de dous velloucos franceses pola militancia católica roxa nos anos cincuenta consegue motivarme tanto como un discurso de zapatero. Ou incluso menos.

A raíz da terrible e ao tempo marabillosa entrevista a cunqueiro que propaga brétemas, propóñome buscar o libro de bertrand russell que cita o de mondoñedo, titulado “os coñecementos inútiles” ou “teoría dos coñecementos inútiles”. Cando non atopo nada na biblioteca máis próxima, sáltanme as alarmas. Logo fago un par de pescudas máis, e todos os camiños levan a que cada vez que se menciona a russell e aos coñecementos inútiles é nun texto vencellado coa gastronomía. Ese é precisamente o exemplo que emprega cunqueiro na entrevista: se eu sei que un pexego deriva o seu nome de persicus, porque en persia foron [...] e os pexegos saberanme aínda máis.
Procedo coa hermenéutica, imaxino un par de posibilidades, de fontes, de citas cruzadas, remexo algo en catálogos en inglés, e ante o baleiro, sáeme a hipótese: nunca russell dixo nada semellante; é todo unha andrómena de cunqueiro. El inventou unha cita pra que agora todos a repitamos (e gúguel ecoe) mal atribuída.
Pero aínda vou máis alá. Existiría russell realmente? Ou sería tamén el, coa súa cachimba e a extrema delgadez, un personaxe do Ano do cometa, atopado por Paulos ao pé da torre de londres?

Non sei cal foi o primeiro libro que lin, ao igual que lle pasa cos filmes a martinpawley.
Pero a miña primeira lembranza literaria téñoa clara e vívida: era o ano oitenta, e na clase de doña ana alguén, supoño que a mestra, lía as primeiras páxinas da Galiña azul, xusto nese momento en que din que hai un neno que se chama cesare e que é loiro e de ollos azuis…
Non sei se o libro era meu ou de doña ana, pero o caso é que esa galiña azul, a da primeira edición, está agora vivindo na fundación cesare, ao igual cá formiga esquiadora ou ca don leoncio, o inventor do papapío.
O seu autor, un home pequeno ao que non coñecín directamente, pero de quen me divertía infinito que fose o primeiro en protocolo da ghalleira (xa saben, cando tiñan que entrar nun ascensor il e fraga, antes pasaba il), marcoume prá vida. Marcoume como sempre sucede todo, por culpa dunha cadea de azares (a clase, doña ana, o neno loiro…), dos que non é o menos importante que A galiña azul sexa unha obra fantástica, xenial e, no seu contexto, hiperrenovadora.
Supoño que aquel día, por casualidade, na clase de doña ana fíxenme modernito, ‘do galego’ e lector, sen sabelo. Afortunadamente o neno chamábase cesare, tiña os ollos azuis e era loiro.

En Se comes un limón sen facer xestos, sergi pàmies encadea unha serie de contos de homes separados con outros moi interesentes. Incluso algún é verdadeiramente fermoso, co que lle costa a pàmies poñerse fermoso por riba de cáustico ou irónico.
Entre eles, un que se titula ‘ficción’, e onde non pasa nada. Remata dicindo: o feito de que o fillo se durma axiña non é ningunha ofensa pró pai, senón a proba de que a ficción pode ser o somnífero máis efectivo. Cesc Gay, co seu novo filme titulado ¿casualmente? Ficción, leva esta frase á práctica: que boa peli sería se pasase algo…