doira

Sempre crin que o que máis me gustaba da escrita de Uxía Casal era que non parecía galega, senón alieníxena. Algo do mesmo sinto cando leo fugazmente as páxinas d’A idade da auga, de James Salter, a primeira novela deste escocés de glaspop, editada directamente en galego e centrada, en boa parte, na Cidade. Relatos fermosos, alieníxenas, escritos de xeito que esa paisaxe que recoñecemos como propia sexa ao mesmo tempo calquera paisaxe e todas as paisaxes: unha cidade de ciencia-ficción, de algoritmos e casualidades; unha presada de contos que se esfiañan, que nin empezan nin acaban, como snapshots dun edificio reflectido nunha pinga de auga. Non son historias extraordinarias: só a discreta e húmida ficción do común.
Caen as últimas páxinas mentres o avión desce sobre ciudad-ajo: ao meu redor a xente berra, excitada, discutindo sobre embarazos, compras de empresas gasísticas e series de televisión. Van ser uns días importantes co semiconvalecente Barataria.

rousseau

Jean-Jacques RousseauPor motivos ben estraños e retorcidos, póñome a ler algo de chateaubriand e despois outro pouco de rousseau. Este último é xenial, e léoo directamente en francés pra irme de wai. Gústanme as súas descricións botánicas, e sinto medrar algo de moderada afinidade entre os dous polo seu cariño pola paisaxe, aínda que el coloque misantropía onde eu quero ver adolescentes e centrais nucleares. Pero o máis marabilloso é descubrir que boa parte da cultura occidental descansa nas ensinanzas dun auténtico : a mestura perfecta entre Rodríguez Menéndez e a teoría da conspiración chámase Jean-Jacques Rousseau. E mola.

contracoñecemento

CounterknowledgeComo xa é claro que teño as febres terzás, e que cada tres días paso dous renqueantes e o terceiro completamente na cama, aproveito pra ir lendo a bo ritmo, práctica que tiña algo enferruxada. Caeu nas últimas horas Contracoñecemento, do católico británico Damian Thompson, un moi bo manual de como funcionan os remedios máxicos, as teorías da conspiración, o creacionismo e, en xeral, a mentira disfrazada de ciencia. Áchanse en falta, noentanto, dous clásicos exemplos galegos de contracoñecemento.
Un deles é a teoría, claramente conspiratoria, de que os incendios daquel vrao estaban provocados por unha rede artellada polo PP (os impulsores foron imaxinativos e refugaron os conspiradores clásicos, Cía e extraterrestres). Había algunha proba? Non. Dos centos de detidos, algún deles estaba relacionado directa ou indirectamente co PP? Non, e mira que é difícil. Tiñan relación entre si? Non sendo que haxa unha irmandade segreda de parviños de aldea, non. Pero é que a teoría conspiratoria é decididamente máis bonita.
Outro, o equivalente do creacionismo, é o reintegracionismo. Falsifícanse fósiles, néganse evidencias, e o que é peor, todo co mesmo propósito: demostrar que a realidade é como queremos que sexa, e non como sinalan os científicos que é. O reintegracionismo parte dun principio ideolóxico claro, que adoito se nega ou se agocha: o galego sería, 900 anos despois, a mesma lingua có portugués de Lisboa, se non sufrise a bárbara colonización secular dos españois. Isto non foi cientificamente certo, pero non importa, porque a teoría creacionista é decididamente máis verdade.

winona ryder

Free WinonaAs últimas horas foron un suplicio como xa non lembraba: todo o lixo bacteriano que me peregrina polo corpo apozóuseme nos pómulos, ao redor dos ollos e por riba da pel do cranio: a cabeza medroume como a deses marcianos das películas, e facía luz, e inchaba. Eu ía ora un pouco prá cama con febre e dor, ora outro pouco pra fóra, con moita máis dor, a beber botellas e botellas de zume de pomelo.
Nesas fases de febre e cama rematei Dormir con Winona Ryder, unha novela dun mozote catalán de 26 anos chamado Edgar Cantero e que me trouxen de botín da visita a barcelona. Visto así, todo por xunto, o libro é unha monumental trapallada de soños, mitomanía sobre winona ryder e friquismo. Pero tamén é unha historia moi divertida, con ácidos retratos, cunha prosa lixeira e tenra, e cunha trama tan inverosímil que fai que os feitos sexan a maior das verdades. E é de moita risa, o que supoño que axudou a que me fosen amolecendo as masas de auga e proteínas infectadas, pouco e pouco. E a levar a felicidade a unha cama que está lonxe de barcelona, si, pero máis preto de winona ryder.

gallardón

La ceremonia del pornoNo encerro destes días vin repetidas veces o vídeo de gallardón. Había algo nel que me resultaba fascinante, e non sabía o que era. Días atrás lera La ceremonia del porno, un libro que me chegou de rebote e que me descubriu moitas cousas sobre min e o meu consumo de pornografía. O ensaio ten algunhas zonas enlamadas, cando se enzoufa en andrómenas sobre teoría da imaxe, pero polo demais é bastante áxil e moi interesante: gustoume moito cando fala da relación entre porno e ficción, en especial do xénero amateur, e de como chegamos a crer que iso é verdade en beneficio da nosa propia excitación (esas dúas macizas son lesbianas, eses dous chavalotes son hetero, esa nena é alumna do profesor, etc.).
Pois iso foi o mesmo que me pasou con gallardón: excitoume crer que estaba realmente triste e derrotado; excitoume ver o intérprete traducíndolle a conversa a delanoë, como se fose verdade; excitoume a saída apresurada ao remate das declaracións. Ai, pero non, o de gallardón foi porno dirixido precisamente a eses votantes que din que estarían dispostos a votalo pero que nunca o van votar. Coma o bo porno.

ídolo

Lois TobíoPor estas cousas do destino, e nunha edición que me cede o sempre xeneroso Ian, leo As décadas de TL, a autobiografía de Lois Tobío. Nesta illa é moi frecuente escribir biografías e autobiografías, que contan cun dos espazos máis sobranceiros nas librarías, mentres que en lingua galleta son porén aves raras. O groso volume de 700 páxinas engánchame ao café e aos desvelos e deixa que se consuman as madrugadas entre unha edición que desencola, abre e esborralla. Esta autobiografía non é un capítulo de feitos políticos, aínda que probablemente puidese escribir andeis sobre grandes eventos do pasado, nin é unha vinganza nin un choro melancólico, senón un exercicio de prosa áxil que fía os feitos históricos cos beizos dunha alemá no berlín prenazi, cos baños turcos de Sofia ou co primeiro ford taunus que merca en uruguai. É a autobiografía dun señoriño corrente e humilde que, nas máis pequenas cousas, brilla como o gran home que deberían lembrar os días da historia. Un home que, malia morrer con 97 anos, non me apurei a coñecer, e dóeme grandemente.
Porque agora teño claro que de maior quero ser Lois Tobío.

asasinato

GandhiDespois de tanta viaxe remato as interesantes últimas páxinas do libro A non violencia: historia dunha idea perigosa, que repasa os distintos promotores da non violencia ao longo dos tempos, centrado en boa medida no movemento cuáquero estadounidense, pero non só. Pecho o volume, saio do tren e camiño coa maleta de rodas cara á casa. Ao abrir a porta atopo un desastre: na miña ausencia o caseiro aproveitou pra meter uns mobles novos, que se suman ao caos deixado ao marchar de xornais vellos por todas as partes, libros a medio ler, roupa pra lavar e pra secar e pra dobrar, a louza dos últimos días…
Estou canso, bótome no sofá e deixo o sistema operativo en branco. E no recuncho do ollo decátome de que coas présas de marchar tamén esquecín desconectar a trampa dos ratos. Funcionou? Vou ver, e xa cando a levanto decátome polo líquido pegañento que esvara que si, que o pobre ratiño entrou, comeu o chocolate e agardou e agardou e agardou pra que alguén viñese abrir a trampa, desas trampas de coller e soltar.
Xa levo dúas mortes de ratos na conciencia: un suicidio inducido e este homicidio por imprudencia. Prégolles aos xestionadores do karma universal que avalíen os meus atenuantes.

caza

Escena de cazaA sorte de traballar nun complexo industrial coma este é que me podo beneficiar de cousas totalmente imprevisíbeis que suceden a só uns metros da miña empresa. Onte, por exemplo, fastiado xa de mirar pró computador, arranquei pra unha conferencia sobre as grandes cazarías que se fixeron no Reino Unido entre a época vitoriana e a primeira guerra. O título xa era suxestivo, O medre e a mingua da gran cazaría, 1850-1914, pero o resultado foi do máis fascinante ao que teño asistido. Sentámonos nunha aula baleira, repartíronnos libros da época pra que lles mirásemos os santos, abriron unhas botellas de viño italiano e o profesor comezou a falar, pousada e melodiosamente, da caza e da xente que, nese antigo tempo, botaba a vida (agás os domingos) a cazar nos montes escoceses e nas chairas inglesas, deses lores e baróns de nomes delongados que anotaban (e pagaban) ata 10.000 aves dende agosto, cando comezaba a tempada do lagópodo, ata decembro, en que remataba a do faisán.
Por alí apareceron escenas de todo tipo, anécdotas cos criados, expedicións que duraban semanas, paisaxes, primeiros ministros, asociacións de caridade e festas de convite que tiñan como propósito o tráfico de influencias en Londres. Pero chegou a gran guerra e os mozotes do campo, eses que criaban na casa o faisán e a perdiz pra ceibalos ás escopetas, marcharon á fronte. A poboación das aves caeu en picado, e o lagópodo, o único que se cazaba bravo, non puido soster da práctica: ao mesmo tempo, as cidades medraban contra o campo, aumentaban as taxas de contaminación atmosférica e as granxas, que conseguiran boa parte dos seus ingresos coa caza, tiveron que dedicarse a outras cousas. Cando os canóns bélicos calaron, a sociedade de lores e baróns tampouco tiña xa a forza de antano, e pouco rédito se obtiña cunhas festas que, grazas aos coches, xa non duraban semanas, senón o tempo xusto de ir e vir dende a capital.
E así como as perdices minguaban entre as carqueixas, así esvaía tamén o mundo vitoriano e as imaxes que este conferenciante, maxicamente, creara ante nós.

flashback

Limpeza de sanguePrecedido de premios, animado por brétemas e bouzafría, estimulado pola polémica, métolle o dente a Limpeza de sangue, a peza de Rubén Ruibal. É verdade que ten moito xeito, é verdade que por veces é divertida e que pode deixar un pouso amargue se se lle busca. Incluso os arqueólogos poderán identificar nela centoepico trazos de vidal bolaño (igual de ben contados, mellor encaixados) e as inevitábeis referencias metateatrais de todo dramaturgo galego que se prece.
Ai si, que obra máis xenial sería… se estivésemos en 1987.

lavadora

Poesía clásica. Novelas satíricas e protofascistas. Paisaxismo fermoso e extraordinario en vea. Compromisos. Literatura variada. Purreliña local. Medievalismos. O peor da patria. Teatro contemporáneo. Autobiografías. Nas últimas horas, afastado da conexión a internet, dediqueime á ventura de centrifugar tres ou catro títulos de literatura galega diarios.
Pero malia que batín con cousas realmente interesantes, proveitosas e pracenteiras, nada houbo comparábel a sacar máis de trinta baldes de auga da lavadora de Senalcume, completamente só e despois da medianoite: a lavadora botaba e cargaba e botaba auga a río, e eu baldeaba, esvaraba, corría, anicábame e tentaba atopar algo con que pechar a chave de paso. Dúas horas despois, completamente mollado e suorento, pousábame no sofá pra seguir lendo. A cotidianeidade é fantasticamente real.