coches

Xa está ben de libros vellos: falemos de cousas importantes. Esta fin de semana tocoume na lotaría do alugueiro un peugeot 207 negro, brillante, con pouquiñas millas na carrocería. Con el fixen quilómetros arriba e abaixo, con el derrapei na neve, funme contra a xiada e arrodeei tres ou catro centos de rotondas. E despois diso, mantéñome: o 207, a versión actualizada daquel 206 azul ducados co que forxei milleiros de memorias nas gabias do mundo, segue a ser un coche insuperable, supersilencioso, megasinxelo de guiar e mazocómodo. Un pouco máis deportivo ca aquel 206 diésel das avoas, si, pero igual de torpe cando se trata de desembafar a xanela do piloto, que embafa máis rápido ca touriño a dicir esdrúxulas.

ad mulierem

Chamamento a capítulo aos comentaristas deste blog: anda que non molaría que os comentarios se centrasen nas ideas, e non nas persoas

inxenuidade

Gústame moito como escribe Teresa Moure. Pero o seu novo ensaio, O natural é político, é un desalentador desastre. E iso que está ben escrito, e que as últimas páxinas, cando relaciona ecoloxismo con feminismo ou reclama unha literatura non antropocéntrica, teñen unha prosa brillante e gozosa. Pero confunde tanto radicalismo con demagoxia que un se pregunta senón será todo el un exercicio de insensatez. Vou sinalar dous casos, pero non son os únicos.
1. A liña de quarterbacks é que non é o mesmo medioambientalismo ca ecoloxismo. Medioambientalismo (reducindo, se queren afondar lean o libro) é un quero e non podo, un facer coma quen, un reciclar pra que todo siga igual. Ecoloxismo supón unha mudanza de pensamento, pór o ser humano no seu sitio. Ata aí ben. Incluso moi ben. Pero disto derívase, aínda non sei moi ben como, que ceibar milleiros de depredadores feroces nun ecosistema fráxil é un acto de ecoloxismo. Postos a opoñernos á explotación peleteira dos visóns —superafavor—, podiamos roubar 4×4s e empotralos contra escaparates de tendas de abrigos, e así matabamos dous paxaros dun tiro —desculpen a expresión pouco ecolóxica—. Pero que culpa teñen as crías de raposo, as perdices, os coellos, ou as denosiñas? Liberar visóns alóctonos nos montes galegos por ecoloxismo é como loitar contra a caza mandando unha bomba nuclear nos montes do Invernadoiro.
2. A segunda insensatez é de maior calado e deriva dun problema de base: onde están as cifras? No discurso da esquerda, da progresía, do alternativismo, abondan as expresións “o que está claro”, “está demostrado que”, etc., que significan en realidade “non hai datos, pero a teoría conspirativa mola mil”. E iso é o que perde a Moure cando fala do consumo de carne. Na súa defensa do vexetarianismo, a autora salta borrosamente entre dous argumentos: non podemos comer porco porque o porco é coma nós, e a explotación de carne está a destruír o planeta. Do primeiro vou pasar, porque considero que tan coma nós son o porco e o repolo. Pero o segundo é máis preocupante. De feito, Moure asegura que en producir un quilo de carne de vaca gastamos tanta auga como en duchármonos todo un ano. Esquece mencionar na estatística, nos datos, de onde é esa vaca. Eu non xanto vaca normalmente, pero asegúrome de que o año que roio medrou ceibo nos montes escoceses, que o seu consumo de auga é inaprezábel, e que non incide na deforestación da illa senón máis ben na conservación do ecosistema das praderías. Porén o que si tomo é té, e café, especies que afectan directamente a deforestación das zonas tropicais, e que supoñen un elevadísimo consumo de auga. E as cifras de cantas duchas son unha cunca de té, esas, a Moure esquécenlle.
O que non chega a dicir Moure é que a práctica máis ecolóxica, se un é naceu ser humano, é o suicidio. Quizais no fondo tamén este libro é medioambientalista.

atrapados

O plan era ir ver Huntly. Eu tiña que facer un traballiño aló, e podiamos aproveitar o sábado pra pasear e ver mundo. Cando chegamos á vila logo de máis de tres horas de condución, descubrimos que en Huntly xa estiveramos e non o lembrabamos, e tamén que todo estaba perfectamente nevado como agoiraran as predicións. As dúas ducias de casas de Huntly, as dúas rúas, a praciña onde cruzan e o camiño que baixa cara ao castelo, estaban correctamente nevados. Sen estridencias nin disrupcións. Só cunha lambida de frío. Fixen o que tiña que faguer e Barataria e mais eu puxemos proa cara á casa. Xa non quedaba moito prá noite, e había que ir bulindo.
Como o camiño de volta pola estrada principal, que caía ata aberdeen e logo seguía pola costa, xa o coñeciamos da ida, optamos por coller unha comarcal entre as montañas: era menos distancia e íanos meter por paisaxes verdadeiramente nevadas, que nese momento da tarde brillaban ao sol e ao relente. Así guiamos unhas dez millas, por unha estrada cómoda e retorcida, escoltada de murallas de neve nas gabias. Pero nunha revolta do camiño todo mudou: a neve cubría xa todo o firme, as rodas comezaban a esvarar, e no horizonte, aló por onde tería que coarse a nosa estradiña entre as montañas, había un gran folerpón que se estendía dende o ceo ata o chan, sen fronteiras, sen fendas, sen visibilidade. A mellor opción era sen dúbida dar volta, pero virar na entrada costenta dun camiño foi sen dúbida a peor. O cochiño entrar entrou, pero non quería saír. Había unha cuarta de neve e lama, e esvaraba marcha atrás. Comecei a viralo pouco e pouco, pra tentar saír de fronte, e supoño que nunha desas manobras empezamos a berrar. O coche non saía, a noite achegábase, cada vez nevaba máis e había moito que non pasaba ningún vehículo pola estrada. Máis aceleróns, máis primeira, pero o coche esvaraba e esvaraba sen control. Dinlle ferro a fondo e puiden achegalo, pero aínda quedaba un metro, o máis costento e enlamado, que non dabamos resolto. Mans á neve, comezamos a escavar unhas rodeiras. Tiñamos o tempo en contra porque a neve caía case tan rápido como nós a sacala, pero ao final, pisándolle a tope, o coche choutou de novo ao asfalto.
De camiño, mentres descorriamos as dez millas ata huntly e mentres tentaba manter o coche polo medio da estrada e non envorcalo nunha gabia, tentaba lembrar unha cousa desas fundamentais da vida: nestes casos é mellor arrincar en segunda, verdade? Prégase confirmación ou rexeite.

trasgo

Anque di ter un nome irlandés e proceder dunha cidade dormitorio ás aforas de glaspop, eu creo que en realidade vive nunha cova. Ten as orellas puntiagudas, a pel branca e grimenta, uns fermosos ollos azuis e unha estatura tirando a retaca. Vénme visitar de noite pero pérdese no barrio, e cando o atopo está tremendo asustado debaixo dunha farola. Lévoo pra casa, e logo dunha longa conversa imos prá cama. Fode por presión, non por fricción, e como ademais é piroliñas aquilo da presión ten ben pouca traza. Así que lle dou a volta ao conto e préndoo eu das cadeiras. Descubro nese momento que, a pesar de ser delgado e pequeno, o seu eixo traseiro é moi pesado, como se tivese en realidade un cóccix de chumbo ou de cadmio.
Á mañá seguinte rexeita almorzar. Senta no sofá sen apoiar os pés no chan e agarda mentres eu almorzo, mentres reviso o correo, mentres arranxo a casa, sen dicir unha palabra. Ao final dime, como explicándose, que el non é un ser de mañás, senón de noites. O que eu dicía, un trasgo.

tanizaki

Todos aqueles que tivemos a sorte de roubar (ou incluso mercar) un pequeno libro de jun’ichirō tanizaki chamado O eloxio da sombra, flipamos. Por iso en canto me crucei co Cortador de canas merqueino. A tradución española, feita a partir do inglés, dificulta completamente a lectura, e sitúase nun absurdo punto a medio camiño entre o libro de etnografía e a simpleza. E cando xa vai aló medio volume e teño ganas de zapatealo nun recanto, de súpeto comeza a verdadeira historia. As pesadas referencias a instrumentos musicais xaponeses desaparecen ou fanse pouco relevantes, e comeza a forxarse un conto, un fermoso amor entre unha muller, o seu home, e a súa irmá, tan delicado e quente que se diría que os personaxes son fanais de papel a piques de arder.

morrer en domingo

Cos xornalistas pendentes do fútbol, é unha dobre desgraza morrer en domingo. Pero anque caia o silencio e ninguén desoterre o teu nome pra un día das Letras, eu lembrarei por sempre, escritor cosmopolita, a cidade que me contaches, como ma contaches, aquela noite.

heroes

1. luanda
A pailaroca que nos presenta o filme, como é tan pailaroca como francesa, transmítenos a súa preocupación. A ela gustaríalle que un filme sobre angola fose máis cru, que reflectise dun xeito máis realista a pobreza, a falla de garantías democráticas, a dor da posguerra e a corrupción. Se eses son os africanistas, temos un grave problema. Porque O heroe, de José Gamboa, non é só un filme cru, que fala da pobreza, da desigualdade e da carencia democrática. Tamén fala de amor, e é tenro e fermoso como as vistas aéreas sobre luanda ou a música de tito paris. E implícito sen ser oculto, cru sen ser desagradábel.

2.  pais
A estación seca e O pai son case o mesmo filme, partes complementarias da mesma historia. O pai é anterior, pero está mellor acabada, cun preciosista coidado da beleza. Nótase que neste caso o chadiano Mahamat-Saleh Haroun tivo máis prata. Pero os dous contan a mesma historia da busca dun pai e dunha familia en destrución. N’A estación seca faino a través da vinganza. N’O pai, mediante o abandono. E este Pai, aínda que desfiaña un pouco contra o final, non é só un filme recomendábel. É máis ben un filme imprescindíbel.

3. medos
E despois dun par de documentais non demasiado interesantes nin demasiado ben feitos sobre os bosquimanos, pasei a unha proxección digna de estar na historia do cinema friki. Dust Devil (1993), que poderiamos traducir por remuíño no deserto ou por diaño de pó, segundo vaiamos a un lado ou a outro da escada máxica, foi o segundo filme de Richard Stanley, un sudafricano branco con look sepultura, fillo dunha antropóloga. O resultado é unha road-movie de terror polo deserto de Namibia, con reflexión sobre o desexo de morrer incluída. Francamente divertida, ofrece unhas imaxes dunha sala de cine invadida de area do Kalahari que moitos cinéfilos non poderán borrar endexamais. Dende aquela Stanley non fixo máis películas.

asfalto

Qué teñen en común Ánder e el, pregúntome, mentres tento estreitar o medrado lombo de Kingston entre os meus brazos.
Ánder é un rapazolo noviño e euskaldun, que saíu dun casarío próximo a bilbo pra unhas prácticas nunha cooperativa financeira de glaspop. Como ten pouco diñeiro vén pasar o día a vila-marple, e fágolle de xantar, e lévoo de visita polas rúas da vila, e falamos das súas cousas; como ten tanta experiencia como cartos, dedico ademais o meu tempo a que se explique, a conducirlle as mans, a desentupirlle un pelo púbico mouro que renxe como se fose de metal.
A Kingston, porén, xa o coñezo. Acaba de chegar de londres e o seu corpo xa maduro aínda cheira a vir durmindo no tren. Agora xa non vive só, senón co mozo, tamén xamaicano, nun pisiño renovado e desordenado da zona oeste da cidade. Mais hoxe o mozo non lle está. Despois de parolar un pouco, toma el a iniciativa e díspeme e cólleme e faime, mentres o sol entra a cachón polas altas fiestras. É unha mañá de xeado outono, e aínda que no piso se está ao quente, de súpeto apértase contra min e repite o meu nome baixiño algunhas veces, mentres nun relanzo me parece albiscarlle un algo de tristeza.
Con ánder e con kingston practico o mesmo oficio, a mesma vella responsabilidade: pousarlles fragmentos de bicos nas fochancas, repararlles as fendas da pel co asfalto do amor.

emigrantes

Despois de dous fracasos laborais encadeados en menos de 24 horas, necesitaba alguén que me puxese as cadeiras no sitio e me fixese tremer as pernas. O individuo tocou que se chamase arnis: un panadeiro, loiro tirando a rubio, e paradoxalmente longo como un día sen pan. Os diálogos foron breves, e o ferrete preciso e correcto: facía o que cumpría, como cumpría. Pero neses diálogos breves noteille un aquel estraño, e pregunteille onde nacera. Respondeume que na aldea do lado, así que lle insistín con que se o seu nome era escocés, que nunca tal escoitara. El pensouno, púxose colorado e emendouse: en realidade nacera en Liepāja, unha vila da costa letoa, e levaba tres anos acó enfornando bolos e tortas de cenoura, algo que xa facía no seu país orixinario dende os dezaseis, quizais con ingredientes distintos. Eu imitei mellor o acento escocés, e cando marchou ía convencido (ou iso creo) de que cesare era de vilamarple de toda a vida.