Dime un bo conselleiro: tes que lelo. E entre a viaxe no avión e estas últimas horas alí a vai, unha novela moito máis ca fabulosa: Festina lente, de Marcos S. Calveiro. Algo enredante no principio, faise máis lixeira e cativadora conforme a acción pasa ao primeiro plano e se desviste desas roupaxes de contextualización que a pexan un pouco. As aventuras do encadernador Ambrosio Cavaleiro, a fala dos arxinas e a Compostela do XVI encaixan perfectamente no marco desa ficción sobre o pasado europeo que levamos anos lendo e ulindo. É esta unha novela pra traducir, pra exportar, que se pode vender nas librarías de Copenhague como se fora un código da vinci (en bo), coma un pequeno nome da rosa. Incluso ten un fermosísimo final, que releo sen fartura, e que dá pra unha segunda parte ou unha terceira do manuscrito de tres serpes unidas polo baixo, na historia de todas as épocas, adiante e atrás. Algunhas pegas hai, claro, en nomes de lugares, na falta dun mapa da compostela da época, nunha páxina demasiado chea de franciscos ou nun lavanco que cae do niño cando os lavancos fan os niños ao ras. Ou que nunha novela de encadernadores, o último caderniño se me despegase. Pero se eses son os males, moita é a bondade.
Arquivo de tags
Viña lendo no avión os rinocerontes e quimeras de marcos s. calveiro, xa con moito moito retraso sobre as críticas e as amizades que me dicían “tes que“, “tes que“. Con todo, as primeiras páxinas, a moitos pés sobre o nivel do mar, non acababan de engancharme. As imaxes, as vellas postais que parecen sacadas de carnivàle, son fermosas e están pulcrisimamente narradas, pero amoréanse como sombras sepultando toda posibilidade de acción, unha ralentizadora e tenra parada de monstros. Pouco a pouco, esas postais van encaixando, e o preciosismo deses ambientes e perfís comeza a fluír cara algures. Un algures final que, non por previsíbel é menos fermoso e que deixa unha substancia un pouco amarga de esperanza e deformación, como po de camiño, pegada sobre a lingua.
A nostalxia é unha substancia velenosa e paralizante, como a trabadela de moitas arañas. Así que cunha certa obriga, pero tamén con moita prevención, merquei Das novas cousas de Ramón Lamote. Por suposto, na miña memoria acuática non gardo lembranzas exactas das primeiras Cousas, pero si unha imborrábel sensación de pracer, de divertimento. As novas cousas son 100% Lamote. Tamén, en particular nas primeiras páxinas, 100% anos oitenta, cunha forma de narrar e sobre todo, cuns problemas que pertencen a un mundo que xa non recoñezo. Un mundo rematado, que máis có riso aberto, provoca un estraño fruncido de dor, como de proído máis ben. Pero contra a metade do libro, Lamote solta a melena dos pelos que lle quedan, recoñece que usa correo electrónico e debuxa unha cidade utópica que, sen deixar de ser lamotiana, é puramente moderna e contemporánea. E éntralle a un o gusto, vendo o cadáver da nostalxia aos pés da cama.
Como seique teño un “evidente gusto pola inferiorización do próximo” pra compensalo decido amar o próximo sobre todas as cousas: a sorte depara pra esta tarde en glaspop un chavalote preto da illa de xamaica. Anque estas cousas só suceden nas películas, Samearth é escritor, e esta semana a súa primeira novela —logo dun mangado de libros de poemas— está nos escaparates da miña cadea de confianza. Así que boto contas, e con cada zugada el está vendendo exemplares e facéndose rico. Como pinar con caneiro, pero en guapo, listo, preto e caribeño. Polo de agora, de momento, estamos deitados nun piso ben modesto dunha parte encantadora desta xigantesca cidade, e temos os ventres húmidos e lefarentos. Mentres vai virando a tarde fálame disto, daquilo, e dun profe del, a quen retrata como un fillodeputa que escribe fermosa literatura. Isto último, e a miña xigantesca fortuna, abofé que son verdade.
Por estas cousas do destino, e nunha edición que me cede o sempre xeneroso Ian, leo As décadas de TL, a autobiografía de Lois Tobío. Nesta illa é moi frecuente escribir biografías e autobiografías, que contan cun dos espazos máis sobranceiros nas librarías, mentres que en lingua galleta son porén aves raras. O groso volume de 700 páxinas engánchame ao café e aos desvelos e deixa que se consuman as madrugadas entre unha edición que desencola, abre e esborralla. Esta autobiografía non é un capítulo de feitos políticos, aínda que probablemente puidese escribir andeis sobre grandes eventos do pasado, nin é unha vinganza nin un choro melancólico, senón un exercicio de prosa áxil que fía os feitos históricos cos beizos dunha alemá no berlín prenazi, cos baños turcos de Sofia ou co primeiro ford taunus que merca en uruguai. É a autobiografía dun señoriño corrente e humilde que, nas máis pequenas cousas, brilla como o gran home que deberían lembrar os días da historia. Un home que, malia morrer con 97 anos, non me apurei a coñecer, e dóeme grandemente.
Porque agora teño claro que de maior quero ser Lois Tobío.
Pra darlle a razón a plattdorf, as librarías deciden non abrir. Entenden que unha empresa razoábel non debe funcionar os disantos e fregan as mans cavilando en todos os clientes ansiosos que acudirán ao día seguinte (xoves) a mercar libros. Como non comprendo nada do sistema capitalista, decido ignoralo: érgome cedo, medícome e desprázome por causa laboral ata sada. Alí os académicos dan lectura, diante dun cada vez máis merengoso e fútil presidente touciño, a un manifesto preciso, valente e correcto. Xa non é o primeiro acto oficial das Letras ao que acudo, e debo confesar que cada vez me gustan máis. Había blogueiros ilustres, había señores que escriben a máquina, e había tamén unha prezosa a prezada conselleira que, a pouco que se descoide, é adoptada por todos os galegos maiores de sesenta. Interrómpeme co móbil o meu amigo Koala, retransmitíndome dende o lado escuro a súa indignación: antilosada, antiquintana, anticallón… o lado escuro está moi extraviado, e á miña esquerda entra un rapaz imponente. Viste un nique sen marca, de cor verde, unha chupa de coiro e unhas zapas puma ben xeitosas. Senta cabo de min, desprega as pestanas, aplaude o último dos académicos, canta o himno e marcha. Non parece galeguista, e iso gústame. Sígoo, mentres á miña dereita sacan a xohana torres en padiola. Monta nunha chóper, fala cun gardacivil, pon o casco e desce deica a sada na moto. Sígoo, pero extravíaseme o amor nun semáforo.
Así que como a febre comeza a subir e a gorxa estrala, decido pasar dos pinchos académicos e collo autoestrada cara a humidtown. Curro algo, vou prá cama, leo a auster e logo érgome pra oler a suor dos homes máis fermosos do mundo: ashley cole, thierry henry, cesc fabregas, henrik larsson. Gañaron os de senalcume, non os meus, pero eu fágome rapidamente siareiro da beleza.
Que pretenden os que queren que o Día das Letras se lle dedique a un autor vivo? Está acaso máis próximo á sociedade euloxio ruibal ca Roberto Vidal Bolaño? É acaso unha obra máis interesante a de caneiro cá de María Mariño? Fixo máis polo idioma xavier villaverde ca Chano Piñeiro?
Pero é que… de que tanto laian estes que reclaman que o Día das Letras sexa laboral? Pretenden igualalo co día da loita contra o alcéimer? Coñecen algunha cultura próxima ou afastada que lle dedique un día ás súas letras de xeito tan monográfico? Acaso o cervantes é tan importante coma o noso? poden lembrar o último cervantes? e o anterior? Poden nomear unha cultura que publique un 15% máis de libros por cousa dun só día? Poden mencionar algún sistema de remuneración a intelectuais máis espectacular ca todo o circo de conferencias, concertos e artigos que se desprega nestes días?
Non hai acaso mortos abondos e valiosos? Ou queremos agochar o noso descoñecemento dos homes (e mulleres) do exilio ou dos precursores con receitas de contemporaneidade?
Que nos molesta da institucionalización? Viviamos e escribiamos mellor contra franco e contra fraga?
Despois de ler un divertido e provocador artigo de jaureguízar na Terra Deles, onde puña a feder mesmamente a xose carlos caneiro, fantaseei un pouco coa seguinte pregunta pra ligar nos bares: e ti de quen es, de jaureguizar ou de caneiro?
Evidentemente ninguén os coñece nos bares. Por sorte.
